Ուսումնական առաջին օրը Միջին դպրոցում

Այսօր «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում ուսումնական եռուզեռ էր: Երգն ու պարը, ժպիտները,ջերմ խոսքերը,  երեխաների հետաքրքրությունից վառվող աչքերը ողջ օրը թևածում էին կրթահամալիրի պատերի ներսում: Առավոտյան ընդհանուր պարապմունքից հետո սովորողները խմբերով իրենց պատասխանատուների հետ վերջնական ճշտումներ  էին անում ցուցակներում, ծանոթանում բլոգային ուսուցման առանձնահատկություններին: Շատ հետաքրքիր ու բովանդակալից պարապմունք ունեցան սուսերամարտի պարապմունքի ժամանակ: Չդիմացա, ու մի խաղի էլ ես մասնակցեցի… Օրվա ավարտին սովորողները «գտան» իրենց երթուղայիններն ու ուղևորվեցին տուն՝ իրենց հետ տանելով բազում հույզեր և տպավորություններ:

Реклама

Բնապահպանական բաց դաս Սևանի ափին

Միջին դպրոցի «Մուտքի» ճամբարականները Սևանի «Ժայռ» լողափում էին… Նրանց հետ զրուցեցինք Սևանա լճի և նրա ավազանի ֆիզիկաաշխարհագրական դիրքի և բնապահպանական հիմնախնդիրների մասին: Ճամբարականները հետաքրքրությամբ էին լսում Սևանի խնդիրների մասին և տարաբնույթ հարցեր տալիս: Հատկապես մեծ էր ոգևորությունը  Սևանի էկոլոգիական վիճակի, շահագործվող հանքավայրերի, հնարավոր լուծումների, ինչպես նաև Սևանի ավազանի հանքային ջրերի պահպանության թեմաների մասին խոսելիս: Ճամբարականները բավականին ակտիվ էին,ոմանք լավ տեղեկացված էին և ունեին իրենց ձևավորված տեսակետը տարբեր հարցերի շուրջ: Ճամբարը հրաշալի միջոց էր երեխաներին թե միմյանց ինտեգրելու, թե կրթահամալիրի առօրյային ծանոթացնելու համար:

Ուսումնական նախագիծ « Բուսական պատրաստուկներ»

     Նախագծի նպատակը՝ ճամբարականներին ծանոթացնել բույսերի հիվանդությունների և վնասատուների դեմ օգտագործվող բուսական պատրաստուկների հետ, որոնք փոխարինում են արհեստական թունաքիմիկատներին և պատրաստվում են տարբեր բույսերի վեգետատիվ և գեներատիվ օրգաններից:

   Նախատեսված է  ավագ դպրոցի ճամբարականների համար

Իրականացման տևողությունը՝  19-21 օգոստոսի

Նախագծի ընթացքում նախատեսվում է (ակնկալիքներ, արդյունքներ)`ճամբարականները կտեղեկացվեն արհեստական թունաքիմիկատների և պարարտանյութերի բացասական հետևանքների մասին և կսովորեն կիրառել բուսական պատրաստուկները՝ որպես անվտանգ միջոցներ, գյուղատնտեսության մեջ:

Միջավայրը (նշել իրականացման վայրերը)` «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր, Ուսումնական Ագարակ

Անհրաժեշտ գործիքները, նյութերը՝   երիցուկի, լոլիկի, կարտոֆիլի, սխտորի կանաչ կամ չորացված զանգված, դույլ, ջուր, մկրատ, թուղթ և գրիչ:

Նախագծի իրականացման ընթացքը (ընդհանուր նկարագրություն)՝

Օր 1. օգոտոսի 19- ճամբարականների հետ կանցկացվի զրույց թունաքիմիկատների և պարարտանյութերի մասին, ընթացքում նրանք կուղղեն իրենց հետաքրքրող հարցերը թեմայի վերաբերյալ: Նրանք կստանան տեղեկատվական թերթիկներ բուսական պատրաստուկների վերաբերյալ:

Օր 2. օգոստոսի 20- կպատրաստենք բուսական լուծույթները, կքամվեն և տարաներով պատրաստ  կլինեն օգտագործման:

Օր 3. օգոստոսի 21- Ուսումնական Ագարակում կփորձակվեն բուսական պատրաստուկները պտղակերների, լվիճների և այլ վնասատուների դեմ:

Արդյունքները կամփոփվեն և տեսանյութի ձևով կհարապարակվեն բլոգում:

Ջոն Հոլթի «Մանկական հաջողությունների երաշխիքը» գրքի նախաբանի առանձնացված դրույթները

Երեխաները հատկապես մինչև դպրոց ընդունվելն են լավագույն ձևով սովորում:

   Իհարկե այս հարցը շատ վիճելի հարց է, բայց բազմաթիվ օրինակներ փաստում են, որ դա այդպես է:Ես ճանաչում եմ 4 տարեկան տղայի, որ շատ մաքուր խոսում է ռուսերեն, մինչդեռ տանը ոչ ոք չի խոսում ռուսերեն:

Դպրոցներն ավելի շատ են կառչում այն սխալ գաղափարից, որ կրթությունն ու ուսուցումը արտադրական գործընթացներ են, որոնք պետք է պլանավորել մինչև մանրագույն դետալները և պարտադրել պասիվ ուսուցիչներին ու առավել պասիվ աշակերտներին:

Ուսուցման գործընթացում անհնար է շարժվել նախօրոք գծված պլանով, կարելի է միայն ուրվագծել այն:

Ինձ համար աշխարհում ամենագրավիչ զբաղմունքներից մեկը նորածիններին և երեխաններին նայելն է, թե նրանք ինչպես են հետազոտում շրջակա աշխարհը և իմաստ փնտրում:

Իհարկե անվերջ կարելի դիտել նրանց, և հսակայան ինֆորմացիա ստանալ նրանց վարքից: Ավելի քանի ցանկացած այլ մեթոդ օգտագործելիս:

Միայն երեխաներին սիրող, հարգող ու վստահող մեծերի ներկայությամբ  երեխաները կարող են ամեն ինչ սովորել, ինչին ընդունակ են սովորելու կամ կցուցադրեն, թե ինչ են սովորում:

    Վախի և լարվածության մթնոլորտում նույնիսկ մեծերը չեն ցուցադրում այն ինչ գիտեն, իսկ երեխաները հատկապես փակվում են «ոզնու» նման:

Վերջիվերջո մարդկային մտածողությունը խորհրդավոր գաղտնիք է և այդպիսին կմնա միշտ:

  Միանշանակ դեռ շատ տարիներ կպահանջվեն,երկար ուսումնասիրություններ կարվեն և մի գուցե հնարավոր էլ չլինի ամբողջությամբ բացահայտել մարդկային մտածողությունը:

Մուտքի ճամբար. ահա և վերջ

Ամեն լավ բանի վերջ  յուրահատուկ նորի սկիզբ է: Տպավորություններն ինչպես միշտ վառ և աննկարագրելի էին:  Պարզապես հրաշալի է, երբ կրթահամալիրում  անցակացրած ամեն պահը լեցուն է և բովանադակալից: Ուզում ես ոչ մի պահ բաց չթողնել՝ մտածելով վերցնել այն ամենն ինչ քեզ տալիս են: Մեր անցուդարձը կից ֆոտոշարքում:

Մուտքի ճամբար

    Մուտքի ճամբարի հերթական օրը սկսեցինք ագարակում: Չնայած կիզիչ արևին, մեծ խանդավառությամբ վազվզում էինք մի ծայրից մյուսը՝ աշխատանքը զուգորդելով երգ ու պարի հետ: Նույն եռանդով շարունակեցինք օրը ընկեր Մարինեի հետ՝ ազգային երգ ու պար սովորելով: Ամեն անգամ հիանում եմ ընկեր Մարինեի նրբանկատությամբ, ջանասիրությամբ և  համեստությամբ: Շատ հետաքրքիր քննարկումներ ունեցանք ընկեր Մարիետի հետ: Դե, իսկ ընկեր Տաթևի լուռ, խոհուն հայացքը, մեղմ ու հանգիստ բնավորությունը ապահովվում է մեր ճամբարային  օրերի  արդյունավետությունը:

Սմբատաբերդ

Ամրոցի ավերակները գտնվում են Վարդենիսի լեռնաշղթայի հարավ-արևմտյան լեռնաբազուկներից մեկի գագաթային մասում` ծովի մակերևույթից մոտ 2000 մ բարձրության վրա: Բարձրաբերձ այդ լեռնաբազուկը հարավ-արևելքում եզերված է Եղեգիս գետի կիրճով, հյուսիս-արևմուտքում` Արտաբույնք գետի ձորով, և  այդ մասերում բերդը պաշտպանված է զառիթափ ու դժվարամատչելի լանջերով, իսկ հյուսիս-արևելքում այն աստիճանաբար ձուլվում է տեղանքին: Ամրոցի նման տեղադիրքը բերդապահներին հնարավորություն է ընձեռնել դիտարկելու շրջակա ձորերն ու լեռները` ժամանակին ահազանգելով մոտեցող թշնամիների մասին:

Սմբատաբերդը Վայոց ձորի մեծ ու անառիկ ամրոցներից մեկն է և հիմնվել է վաղ միջնադարում: Այն մինչև 7-րդ դարի առաջին քառորդը պատկանել է Սյունյաց գահերեց իշխաններին, այնուհետև 10-րդ դարում անցել է Բագրատունիներին, իսկ 13-րդ դարում` Օրբելյան իշխաններին և մինչև 15-րդ դարը եղել է նրանց տոհմական սեփականությունը: 1605 թ. բերդը` Եղեգիս քաղաքի հետ հիմնովին ավերվել են պարսից շահ Աբասի արշավանքների հետևանքով:
Իր գոյության ընթացքում Սմբատաբերդը բազմիցս պաշարվել է թշնամու կողմից, սակայն մնացել է անառիկ: Այս ամուր բերդը չի կարողացել գրավել նույնիսկ Նըսր արաբ զորավարը, 10-րդ դարի սկզբներին։
13-15 դդ. Օրբելյանները, ամրացնելով բերդը, վերածել են հզոր պաշտպանական կառույցի:  Ամրոցին այս անունը տրվել է 19-րդ դարում` մերձակա գյուղերի բնակիչների կողմից. անվանակոչման համար առիթ է հանդիսացել Եղեգիս գյուղի Օրբելյանների տոհմական գերեզմանատանը գտնվող Սմբատ իշխանի 1280 թ. տապանաքարը:  Որոշ ուսումնասիրողներ գտնում են, որ Սմբատաբերդը Ստեփանոս Օրբելյանի կողմից հիշատակված Կապույտ բերդն է:

Սմբատաբերդը, շնորհիվ բացառիկ դիրքի, իր կարևորությունը  պահպանել է նաևնորագույն շրջանում, երբ Վայոց ձորի ժողովուրդը  կենաց մահու կռիվ էր մղում դարավոր ոսոխների` օսմանյան զորքերի և նրանց մոտենալուց ոգևորված հենց իր հողում բնավորված դրկից թշնամիների դեմ։ 1918թ. մարտ ապրիլ ամիսներին, թշնամին դիրքավորվելով Սմբատաբերդում,  գրեթե մեկամիս շուրջօրյա կրակի տակ էր պահում բերդի ստորոտում  գտնվող հայաբնակ Էրդափին(հին և Ներկա անունը` Արտաբույնք)  գյուղը։ Հիշարժան է, որ Անթառամ անունով մի գեղջկուհի գիշերային հանդուգն հարձակում կազմակերպելով`  կարողանում է թուրքերից հետ խլել բերդը և վերջ է տալիս գյուղի շրջափակմանը։ 2006 2007թթ. Սմբատաբերդի որոշ հատվածներում իրականացվել են  վերականգնման աշխատանքներ:

Օգտագործված աղբյուրներ՝ https://www.armgeo.am/smbataberd_fortress/ https://hy.wikipedia.org/wiki/%D5%8D%D5%B4%D5%A2%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%A2%D5%A5%D6%80%D5%A4

Նյութը կազմեցին՝ Տաթևիկ Հովհաննիսյանն ու Տաթևիկ Թովմասյանը